A historia de Papa Yata «Paquito» Historia · instalacións e exposicións: LSYTSDA Sala Alterarte
Posición · 0:00 / 14:38 SubtítulosDesactivados ES EN GL Transcrición 0:00 Chámome Papa Yata Boye, alias 0:05 Paquito. Vin a España en 2006. 0:10 Pasei a viaxe no caxuco. 0:16 En 2006. Pasei por 0:20 Gran Canaria, logo por 0:25 Tenerife e al 0:30 final por A Coruña. 0:37 Acolleume un amigo, un paisano que vivía 0:42 en Coruña. Agora non está, está en Ourense. 0:48 Acolleume, deume hospedaxe, dende que 0:53 pasei por Tenerife para vir a Coruña. 0:58 Logo volvín a Coruña, volvín vivir alí 1:03 e ao final vin a Fistorra, en 2015. 1:08 Ben, estivemos un tempo un 1:12 pouco duro en Senegal. Eu tiña 1:17 profesión alí, porque son pescador. 1:22 E eu vivo á beira 1:26 do mar, entendes? O meu pobo natal se 1:31 Chama Fass Boye, como o meu apelido. 1:36 Fundouno o meu avó 1:41 en 1929. Estivemos pescando alí, 1:45 mais tiñamos problemas con 1:51 os barcos estranxeiros, porque fai 1:55 vendido o goberno de 1:58 O noso pobo aos estranxeiros, 2:02 aos barcos estranxeiros que veñen a pescar, 2:06 onde veñen pescar da bajura. 2:11 E ao final amolounos moito e o 2:15 mar quedaba case baleiro. Non había moito peixe 2:20 e tivemos problemas. Tamén 2:23 Temos terra para cultivar, 2:26 mais ti sabes que un pescador non pode 2:32 cultivar, porque o que sabe máis é 2:37 ir ao mar a pescar. Pero se el 2:40 mar non ten peixe, ti podes ir á 2:44 terra para cultivar, pero moito tempo 2:48 non, porque non podes deixar ti 2:52 profesión. Nacimos no mar e 2:55 nacimos para pescar tamén. O que 2:58 Sabemos é pescar. Cada un ten 3:01 a súa profesión. Hai moitas profesións alí en 3:04 Senegal, pero a miña profesión é pescador. 3:10 E non tiña peixe. Quero mellorar 3:15 a miña vida e vin un camiño, vin 3:19 unha viaxe nos caxucos. Falei 3:23 con amigos sobre este tema e 3:28 Atopamos unha solución e embarcamos. 3:32 Tivemos sorte: chegamos a Canarias. 3:36 É así. 3:37 É moi duro. Ti sabes que viaxar no mar é moi duro. 3:42 É arriscarse a vida case, porque 3:47 o mar non ten brazos para aturar. 3:53 Porque se estás no mar, 3:57 se hai accidentes, é moi difícil salvarte. 4:02 Entendes? Foi moi duro. Ás veces 4:05 atopas vento forte no mar. 4:09 O caxuco non é como o coche 4:13 na estrada. Porque o coche, entendes? 4:17 se está na estrada e está averiado, podes 4:21 parar, saír e marchar. Pero no mar, non. 4:25 É moi duro, eh? Vir aquí co caxuco. É moi duro. 4:30 Pero se non hai solución e queremos salvarnos 4:34 e seguir adiante, hai que buscar unha solución. 4:39 Eu falo francés, un pouco de 4:42 Inglés. Entendes? É a miña lingua. 4:46 Español non sabía nada. Aprendino aquí. 4:52 Desde que cheguei a Coruña tiña 4:56 que ir facer os 5:00 cursos de español. Levei máis ou 5:04 menos cinco ou seis anos estudando en Arteixo. 5:08 Non, non, medo non. Porque eu, 5:12 Mira, sobre o mar nunca terei medo. 5:17 Porque eu fixen mareas de quince días no mar, 5:22 quince días, oito días no mar, mareas de quince días. 5:27 Pero o que me custaba era, por 5:32 exemplo, algunha xente que estaba no 5:37 barco e non sabía nada do 5:40 mar. Entendes? Iso custabame. 5:46 Esa xente, como non sabe nada 5:51 do mar, mareábase, vomitaba. Entendes? 5:56 Non comían. A min me 6:01 Dóelle moito iso. Pero ao 6:05 final chegamos ben, sen problemas, 6:10 porque tivemos bo tempo 6:13 e chegamos ben. 6:16 Arteixo, porque é o tempo... 6:22 Levei tempo alí 6:23 e con moita xente alí, 6:26 e a xente apreciabame tamén. 6:30 Cando cheguei non tiña papeis, non 6:34 podía traballar, pero estiven vendendo. 6:40 Pero a xente queríame moito. Até 6:43 agora chámome a xente de Arteixo: 6:48 "Paquito, que? Onde andas? 6:50 Hai xente que vén dende Arteixo ata aquí para visitarme. 6:57 E tamén hai unha estranxeira 7:02 colombiana que ten un 7:07 bar en Vilarrodís. Vilarrodís está 7:12 preto de Coruña. Esa colombiana botábame unha 7:16 man cos meus papeis, ela e o seu marido. 7:21 Entendes? Onte estiven falando con el, 7:26 con ela. Xente emigrante, pero moi boa. 7:31 Entre os estranxeiros hai de todo. 7:35 Pero ser estranxeiro tamén é moi duro, 7:39 Porque ás veces ves cousas boas, ves cousas malas. 7:43 Ti estás aquí: hai xente que te amola, 7:47 Hai xente que te defende. 7:48 Esa combinación, 7:52 Entendes? 7:56 Vaiche romper o corazón. 7:59 Se es unha persoa que ten rabia, ao 8:02 final a rabia vaisete quitar, 8:07 porque ves cousas boas 8:10 e cousas malas. 8:14 E esas son dúas combinacións da túa vida. 8:17 Ao final o teu corazón vai ser como 8:22 o mar: é moi ancho. Podes aceptar todo. 8:29 O que é bo o 8:33 augas, o que é malo 8:37 aguantas. Porque ser emigrante 8:41 é, por exemplo, ir estudar. 8:44 Se vas estudar, por exemplo, fóra, 8:47 se saes da túa casa para ir a outro lado 8:52 para estudar, ou se vas buscar cartos, 8:55 Se non tes cartos, vas ter, 8:58 por exemplo, estudo. Son cousas de emigrantes. 9:02 E vas saber tamén cousas do mundo. 9:07 Vas saber, por 9:11 exemplo, perdoar tamén e axudar. 9:14 Eu cheguei a Finisterre porque, 9:19 cando tiña os papeis e sacaba 9:23 os cursos do mar, había 9:28 un paisano meu que agora está 9:31 en Ferrol, pero estivo aquí. Tiña 9:35 unha casa alugada aquí e estivo 9:39 buscando barco. Atopou un, chamoume e 9:42 Díxome: "Hai alguén que quere tripulante" 9:46 Entendes? Falei con ese home, ímonos 9:50 puxemos de acordo e o paisano dixo: 9:55 "Cando veñas, tes que quedar comigo 9:58 na miña casa para ir ao mar. 10:02 Traballar como tripulante, co 10:06 pulpo. Comecei coas nasas 10:10 do pulpo, pero agora estou con 10:14 as volantas e os aparellos. 10:19 A maioría da xente senegalesa é responsable. Antes 10:24 de vir aquí, eu tiña unha embarcación en Senegal. 10:29 Agora déixolla aos meus irmáns. Entendes? 10:33 Pero cando cheguei aquí, digo eu: 10:37 "Quero tentar ir a España para traballar", 10:41 pero non para pasear ou para buscar unha vida boa, 10:46 porque quero gañar cartos, entendes? 10:49 Quero vir aquí, gañar cartos e volver ao meu país 10:53 para inverter. Esa é a miña idea. 10:57 Si, quero volver ao meu país. 11:01 Se teño algo para inverter, teño que inverter alí 11:04 e contratar xente para traballar alí. 11:07 Un musulmán está sempre feliz. 11:11 Se ti tes e eu non teño, o máis importante si 11:15 téñoo. Penso que non me falta nada: é a saúde. 11:21 Entendes? Como che dixo ela, díxoo 11:24 que di a miña relixión é: 11:28 "Tes que axudar se tes". 11:32 Entendes? Esa é a nosa cultura. 11:35 A maioría da xente que 11:39 está aquí ten a súa propia casa. 11:42 Eu vivo na miña casa, ela está en 11:45 a súa casa co seu marido e outro compañeiro. 11:48 Pero cada sábado, a maioría de nós xuntamos na súa casa. 11:57 Meréceo. 12:00 Coñecímonos aquí, somos 12:03 todos paisanos. É cultura africana. 12:07 Os senegaleses, se nos atopamos unha 12:11 Cando na rúa, coñecémonos: 12:16 "De que país es?" "Son de Senegal". 12:19 tamén. Vaiche pedir o contacto, 12:24 Vaite chamar e un día quedamos. É así. 12:28 Non, non o sabía antes. Eu non pensaba 12:32 Sae do meu país para vir aquí. 12:35 Non o pensaba. Sempre falaba 12:40 cos meus irmáns: "Temos que loitar 12:45 e traballar no noso país. 12:51 Entendes? Esa era a miña opinión. Pero 12:54 Pasamos por un tempo malo. 12:58 E somos familia, non podemos quedar todos 13:01 Alí. Como son o maior deles, 13:04 díxenlles: "Vou tentar viaxar. 13:09 Se hai sorte, se me salvo, parece 13:13 que todo o mundo se salva. Porque estou 13:16 aquí, pero manteño a miña familia alí. 13:20 Cada fin de mes, ou cando hai 13:23 calquera problema, chámanme. Se me chaman, 13:27 se teño algo, o que teño en 13:30 A miña man teño que mandarllo a eles. 13:33 Uf, en África non é como aquí. No 13:36 é vivir pai, nai e fillo, non. 13:40 Mira, agora mesmo teño a miña propia casa, 13:44 mais antes vivía co meu pai e os meus irmáns. 13:50 A miña muller vivía na casa do meu pai. 13:54 Son casas familiares, máis de 13:58 Vinte persoas. É cultura africana. 14:01 Estou coa miña esposa e os meus fillos. 14:07 Pero, igualmente, se algunha persoa 14:11 da miña familia ten problemas, 14:14 teño que acollela e metela en 14:17 A miña casa tamén para vivir xuntos. 14:20 Ben, eu dou grazas a Deus, 14:25 porque todo é para el. 